tworzenie stron internetowych -

obniżania się wskaźnika inflacji) oraz malejącą dynamikę udzielanych kredytów (por. tab.2). Wszystko to razem wpłynęło na spadek dochodów odsetkowych banków, które stanowią dla nich podstawowe źródło przychodów. Marża odsetkowa netto (net interest margin), która jest miarą stopnia zyskowności banków wykazywała tendencję spadkową od końca 1996 r19. Dochody odsetkowe banków zmniejszały się również z powodu utraty przychodów odsetkowych z tytułu pogarszania się jakości kredytów przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, których sytuacja ekonomiczna pogarszała się na skutek osłabienia wzrostu gospodarczego w latach

2001-2002. Pogarszająca się jakość portfela kredytowego banków powodowała wzrost obciążenia ich dochodów kosztami odpisów netto na rezerwy celowe. Banki broniły się przed obniżaniem jakości kredytów zwiększając rozpiętość między oprocentowaniem depozytów i kredytów, zaostrzając kryteria udzielania kredytów, a także zwiększając dochody z innych źródeł, przede wszystkim poprzez wzrost prowizji i opłat. Banki podjęły również działania zmierzające do racjonalizacji kosztów20. 3.5Pozycja kapitałowa i zdolność absorbowania strat Banki są zobowiązane do utrzymywania kapitałów własnych na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo zgromadzonych depozytów i pozwalającym

absorbować niespodziewane straty. Regulacje ostrożnościowe Komisji Nadzoru Bankowego szczegółowo określają minimalne wymagania kapitałowe, jakich muszą przestrzegać banki21. Regulacje te są zgodne z zaleceniami Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego (z 1988 r. i ich nowelizacją z 1996 r.) oraz dyrektywami Unii Europejskiej (2000/12 EC, CAD, CAD II). Fundusze własne banków (tzw. kapitał regulacyjny) w relacji do sumy tzw. wymogów kapitałowych (pomnożonych przez 12,5) z tytułu poszczególnych rodzajów ryzyka powinny być nie mniejsze niż 15% w pierwszym i 12% w drugim

tworzenie stron internetowych roku działalności banku oraz nie mniejsze niż 8% w każdym następnym roku działalności banku. Największe znaczenie dla wyznaczania poziomu minimalnego kapitału ma wymóg wynikający z podejmowanego przed banki ryzyka kredytowego (ok. 90% całkowitego wymogu kapitałowego). Wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka rynkowego stanowi około 7% całkowitego wymogu kapitałowego. Przeciętny w latach 1999-2002 współczynnik wypłacalności w sektorze bankowym kształtował się na poziomie 13-14% (por. tab. 2). Oznacza to, że pozycja kapitałowa sektora bankowego w Polsce jest dobra. Większość

banków nie tylko posiadała kapitał pokrywający ryzyko, ale także dysponowała nadwyżką pozwalającą na pokrycie wyższego ryzyka. W końcu 2002 r. współczynnik wypłacalności poniżej wymaganego minimum 8% miało 5 banków komercyjnych i 10 banków spółdzielczych. Znaczenie w całym sektorze tych banków jest niewielkie. Aktywa banków komercyjnych niespełniających wymogu minimalnego współczynnika wypłacalności stanowiły w grudniu 2002 r. 1,4% aktywów netto sektora bankowego, a banków spółdzielczych - 0,2%. Banki te przygotowują lub realizują obecnie programy naprawcze uzgodnione z Komisją Nadzoru Bankowego bądź

realizują proces łączenia z innym bankiem22. W całym badanym okresie 1998-2002 współczynnik wypłacalności wykazuje tendencję wzrostową, co świadczy o polepszaniu się bezpieczeństwa banków. Wysokość przeciętnego współczynnika wypłacalności sugeruje, że banki w Polsce dysponowały wystarczającym kapitałem i były w stanie zaabsorbować niespodziewane straty i nadal bezpiecznie funkcjonować. Potwierdzają to również wyniki badań symulacyjnych przeprowadzonych przez NBP, zakładających różne scenariusze pogorszenia się jakości portfeli kredytowych banków23. Agencja Moody's korzystnie oceniła długoterminową zdolność największych polskich banków komercyjnych do terminowej spłaty zobowiązań depozytowych.

-